Op 24 januari 2005 is bij Kluwer Business Media verschenen van de hand van drs. M.L. Hoeksema CMC

Planning & Control Revisited
Methoden en concepten in de dagelijkse praktijk


ISBN 90 13 02119 0

Een Nederlandstalig boek op het gebied van Planning & Control, hoewel de titel anders suggereert..

Zie ook:
drs. M.L. Hoeksema CMC
Streven naar perfect control is utopie.
Tijdschrift Controlling, jrg. 20, nr. 5, mei 2005.

Het onderwerp planning & control is sterk in beweging en kan zich in een grote belangstelling verheugen, zowel vanuit het bedrijfsleven als vanuit maatschappelijke organisaties en de overheid. Dit heeft ongetwijfeld te maken met de huidige stand van de economie, maar
ook omdat er steeds meer aandacht komt voor efficiency, kostenbeheersing en financieel beleid in het algemeen.
Hoewel er belangrijke financiële, budgettaire en administratieve kanten aan planning & control verbonden zijn, is het een misverstand te denken dat dit alles is. Iedereen die in een bedrijf en organisatie te maken heeft met het stellen en realiseren van doelen en daarbij moet
letten op een goede samenhang tussen de inhoudelijke, commerciële en financiële kant van de zaken, heeft op de een of andere manier met planning & control te maken.
Planning & control is een veelomvattend onderwerp. Het stramien wordt gevormd door de zogenaamde cybernetische regelkring, waarmee het planning & control-proces in beeld wordt gebracht. De regelkring bestaat uit vier fasen en deze fasen omvatten ieder op hun beurt weer een aantal deelonderwerpen die in dit boek uitgebreid aan de orde komen. Planning & control revisited is bestemd voor mensen met zowel
financiële als inhoudelijke en commerciële verantwoordelijkheden en wil een hulpmiddel zijn bij de toepassing van theorie, concepten en methoden in de dagelijkse praktijk.

Dit boek wil voorzien in de behoefte aan een Nederlandstalig overzichtswerk op het gebied van praktijk en theorie van Planning & Control.
Daarom beoogt het:
A. de lezer op de hoogte te laten zijn van inhoud en actuele stand van zaken van het gebied dat gewoonlijk met de term Planning & Control wordt aangeduid.
B. de lezer een goed inzicht te geven in de deelonderwerpen die tot dit gebied behoren en in hun onderlinge samenhang.
C. De lezer een goed inzicht te geven in binnen bedrijven en instellingen veel voorkomende problemen in de sfeer van Planning & Control, in de oorzaken daarvan en in de oplossingsrichtingen en alternatieven.
D. de lezer een goed inzicht te geven in toepassing en toepassingsmogelijkheden van concepten en instrumenten in de praktijk bij ondernemingen, instellingen en andere organisaties zoals bij voorbeeld overheidsdiensten.
E. de lezer behulpzaam te zijn bij het ontwikkelen van patroonherkenning; dat is gevoel voor analogie met de eigen situatie; de situatie in de praktijk van het eigen bedrijf, van de eigen organisatie.
F. De lezer behulpzaam te zijn bij het zoeken naar oplossingen voor eigen knelpunten en problemen op het gebied van Planning & Control en op aanverwante gebieden.

Dit boek is allereerst bestemd voor diegenen die in huidige of toekomstige functie of praktijk verantwoordelijk zijn voor of te maken hebben met vraagstukken en onderwerpen op het gebied van Planning & Control.
Dit zijn in de eerste plaats diegenen die in de dagelijkse praktijk van ondernemingen en instellingen moeten (gaan) zorgen voor of bijdragen aan formulering, vaststelling, realisatie en bewaking van concrete doelstellingen en met name met de financiële kant daarvan. Managers en functionarissen met rendementsverantwoordelijkheid voor een zelfstandige onderneming, divisie binnen een concern, business unit binnen een groter geheel of voor een zelfstandige instelling; winstverantwoordelijkheid voor een zelfstandige onderneming, business unit, andersoortige eenheid of instelling, of voor een organisatieonderdeel; omzet- of opbrengstverantwoordelijkheid, kosten- of uitgavenverantwoordelijkheid.
Dit zijn dus: directeuren en leden van algemene directies, andere managers op verschillende niveaus, financieel directeuren, controllers en administrateurs, werkzaam bij ondernemingen, instellingen en overheidsorganisaties.
Daarnaast is dit boek ook bedoeld voor studenten WO en HBO bedrijfseconomie, bedrijfskunde, bestuurskunde, bedrijfsinformatica, marketing en communicatie.
Verder ook voor studenten aan post academische RC controllers- en MBA-studies en aan post HBO vervolgopleidingen, onder andere controllersopleidingen.
En last but not least behoren ook in de professionele praktijk werkzame personen tot de doelgroep.

Dit boek wil handvaten en aanknopingspunten bieden voor de aanpak en oplossing van problemen en knelpunten op het gebied van Planning & Control in de dagelijkse praktijk. Ter wille van de conceptuele basis en de samenhang bevat het boek in deel I enige theorie, maar daarnaast bestaat in de volgende delen de inhoud voor een belangrijk deel uit stof die op de dagelijkse praktijk is gericht en daaraan is ontleend.
Het boek heeft daardoor niet in de eerste plaats een wetenschappelijk karakter, al wordt veelvuldig gebruik gemaakt van resultaten van wetenschappelijk onderzoek, maar daarnaast ook van opgedane en gedocumenteerde praktijkervaring. Voor een belangrijk deel vormt de inhoud de weerslag van een groot aantal jaren ervaring van de auteur en anderen in de management consultancy praktijk.
Beoogd wordt dus vooral toepassing van theorie in praktijksituaties, zo goed mogelijk, maar ook met de nodige beperkingen. De vakken organisatiekunde, management control en management accounting zijn niet zo ver dat voor ieder probleem een direct toepasbare 'panklare' oplossing kan worden geboden. Het is voorlopig ook niet te verwachten dat het zo ver zal komen. Daarvoor zijn praktijksituaties in ondernemingen en instellingen  te verschillend en daarvoor doen zich te veel en te snelle ontwikkelingen voor op allerlei gebied. De lezer moet daarom worden gestimuleerd tot het met behulp van theoretische concepten en handvaten en instrumenten voor de toepassing daarvan creatief en systematisch denken over de eigen praktijk en de problemen daarin en tot het leren van op de praktijk gebaseerd materiaal. Een belangrijk 'leerdoel' van het boek is dan ook patroonherkenning.
Het literatuuroverzicht biedt mogelijkheden en aanknopingspunten voor eventuele verdere studie.

Planning & control is een bij de operationele bedrijfsvoering passend cyclisch proces, waarbij de aanwezigheid van meetbare beleidsdoelstellingen wordt verondersteld.
Het planning & controlproces behoort tot het besturingsinstrumentarium van het bedrijf/de organisatie.

Het Planning & Control-proces is een belangrijk besturingselement binnen een afzonderlijk bedrijf (onderneming of niet-onderneming) of binnen een min of meer homogene bedrijfseenheid als onderdeel van een groter geheel, zoals bij voorbeeld een business unit binnen een concern of een afzonderlijke school binnen het verband van een grote onderwijsinstelling.

Een goed functionerend Planning & Control-proces voldoet aan de volgende voorwaarden:
A. alle verantwoordelijke managers (op ieder niveau binnen de organisatie) beschikken over operationele plannen voor hun verantwoordelijkheidsgebied;
B. de operationele plannen zijn vertaald in budgetten voor alle verantwoordelijke managers;
C. door middel van het financieel-administratief systeem vindt registratie van de uitvoering van de operationele plannen plaats;
D. de financieel-administratieve output wordt veredeld tot voor de managers relevante bedrijfseconomische informatie, die aansluit op de budgetten;
E. er wordt regelmatig gerapporteerd, met een frequentie die aansluit bij de termijn waarop gevolgen van managementbeslissingen doorwerken;
F. er vindt systematische confrontatie plaats van budgetten en realisatie voor ieder verantwoordelijkheidsgebied, voor iedere functie en voor iedere manager;
G. afwijkingen tussen budgetten en realisaties worden geanalyseerd;
H. de uitkomsten van de analyses worden naar de verantwoordelijke managers teruggekoppeld en geëvalueerd in het licht van de doelstellingen;
I. aan de resultaten van de evaluaties worden consequenties verbonden.

Het Planning & Control-proces verloopt cyclisch en moet qua tijdverloop en doorlooptijd in het algemeen aansluiten bij het financiële boekjaar.
Vanwege de gelijkenis met andere (ook technische) regelsystemen wordt dit cyclische proces wel aangeduid als cybernetische regelkring, waarbij het bedrijf/de organisatie wordt opgevat als een (open) systeem. Per cyclus doorloopt het Planning & Control-proces de stappen: operationele planning en budgettering, registratie en meting van de realisatie (boekhoudkundige registratie en veredeling van de administratieve gegevens tot bedrijfseconomische management-informatie), rapportage en analyse en tenslotte terugkoppeling en evaluatie.

De Planning & Control-cyclus maakt het mogelijk te sturen op effectiviteit en op efficiency.
Effectiviteit heeft betrekking op een voldoende mate van doelrealisatie.
Efficiency heeft betrekking op een doelmatige inzet van (productie)middelen.

In het kader van Planning & Control zijn in ieder geval de volgende onderwerpen relevant:
A. de processen van (operationele) planning en budgettering
B. de verschillende budgetteringsmethoden en -technieken
C. de verschillende typen bedrijfseconomische informatiesystemen en de mogelijkheden die deze bieden tot beheersing (control)
D. analysemethoden
E. Evaluatiestijlen en evaluatiemethoden



Het boek bestaat uit drie delen.
Namelijk:
Deel I: Rondvlucht boven het gebiedPlanning & Control
Deel II: De Planning & Control-cyclus. Concepten, methoden, instrumenten, systemen
Deel III: Enige bijzondere aandachtsgebieden.
Het bovenstaande PDF-bestand wordt geopend in een nieuw venster.
Inhoudsopgave Planning & Control Revisited
Artikel Tijdschrift Controlling Perfect Control is Utopie